Veel belangstelling bij Dodenherdenking Borne

BORNE – De vlag hing halfstok, de bloemen lagen klaar en aan de Grotestraat voor het Dorset stroomde het langzaam vol. Maandagavond 4 mei kwamen tientallen Bornenaren samen bij het Centraal Monument voor de jaarlijkse dodenherdenking. Met scoutingleden, veteranen, muzikanten en gewone buurtbewoners naast elkaar was het een avond van ingetogen verbinding. Het nationale thema dit jaar: ‘De geschiedenis leren begrijpen.’

Het grijs van de lucht deed er niets aan af. Al vroeg in de avond verzamelden de eerste bezoekers zich aan de Grotestraat, witte rozen in de hand, na de herdenkingsbijeenkomst in de Oude Kerk. De stille tocht door het centrum eindigde precies daar waar hij al jaren eindigt: voor het stenen monument met de inscriptie 1940–1945. Veteranen in uniform stelden zich op. De Scouting stond in gelederen. En toen, om klokslag 20.00 uur, viel de stilte.

Een thema dat raakt
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei koos dit jaar bewust voor een thema dat verder gaat dan het herdenken alleen. ‘De geschiedenis leren begrijpen’ vraagt aandacht voor iets ongemakkelijks: dat oorlog zelden ineens uitbreekt. Het begint klein. Met woorden. Met vooroordelen. Met het langzaam buitensluiten van groepen mensen. Ook in Nederland dacht men lange tijd dat het wel mee zou vallen. Maar stap voor stap werden mensen uitgesloten, slecht behandeld en uiteindelijk vermoord.

De vraag die we onszelf altijd stellen: wat zou ík hebben gedaan in de oorlog? is eigenlijk de verkeerde vraag. Want die keuze ligt niet in het verleden. Die keuze ligt nu. Elke keer als we zwijgen terwijl iemand wordt weggezet. Elke keer als we wegkijken bij onrecht, hoe klein ook. De oorlogsgraven herinneren ons eraan: vrijheid is nooit vanzelfsprekend, en waakzaamheid begint vroeg.

Waarom herdenken nog altijd telt
In een tijd waarin de wereld opnieuw onrustig is, waarin conflicten aan de randen van Europa oplaaien en oude zekerheden schuiven, is 4 mei meer dan een ritueel. Het is een anker. Een moment waarop een dorp stilstaat. De aanwezigheid van zoveel Bornenaren op een bewolkte maandagavond, jong en oud, scouts naast veteranen, kinderen naast grootouders, maakt dat zichtbaarder dan woorden dat kunnen.

De scouts bij het centraal monument aan de Grotestraat, de mensen die kransen droegen, de kinderen met witte rozen in de hand: zij zijn de reden dat we blijven herdenken. Niet om hen te belasten met schuld, maar om hen te wapenen met besef. Wie nu durft op te komen voor een ander, die doet het later ook.

Borne herdenkt op meerdere plekken
De herdenking bij Dorset is het hart van 4 mei in Borne, maar niet de enige plek. Ook bij het monument aan de Parallelweg, bij de Joodse begraafplaats, bij het Landkruis in ‘t Hesseler en op de Elhorst-Vloedbeld in Zenderen werden bloemen gelegd en werd stilgestaan. Na de kransleggingen, na het Wilhelmus en na de laatste noten van het orkest druppelden de Bornenaren langzaam weg de avond in. Met een witte roos bij het monument. Met iets om over na te denken.

Op 4 mei herdenken wij. Op 5 mei vieren we de vrijheid.

Door Pim Demmer